काठमाडौं, भदौ २ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग होर्मुज जलमार्गको नियन्त्रण तथा सुरक्षित व्यावसायिक आवागमनसम्बन्धी सम्झौतामा ओमानले हस्तक्षेप गरे अमेरिकाले कडा सैन्य कारबाही गर्ने चेतावनी दिएका छन् ।
सोमबार फक्स न्युजका संवाददाता ट्रेइ यिङ्स्टसँगको फोनवार्ताका क्रममा ट्रम्पले ओमानले अमेरिकी अडानमा अवरोध गरे ‘बम खसाल्ने’ चेतावनी दिएका हुन् । पश्चिम एसियामा जारी तनाव र इरानसँगको वार्ताको अवस्थाबारे छलफल गर्दै ट्रम्पले इरानले आत्मसमर्पणको संकेत दिनुपर्ने बताएका छन् ।
जुनमा युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यले वार्ता अघि बढाउन अमेरिका र इरानबीच भएको ६० दिने समझदारीको अवधि समाप्त हुन लागेका बेला ट्रम्पको यस्तो अभिव्यक्ति आएको हो । यद्यपि उनले इरानमाथि दबाब बढाउने विषयमा आफू कुनै निश्चित समयसीमामा नरहेको र ‘हतारमा नरहेको’ बताएका छन् ।
होर्मुज जलमार्गमा नियन्त्रणसम्बन्धी इरान र ओमानबीच भइरहेको समानान्तर वार्ताबारे प्रश्न गर्दा ट्रम्पले ओमानले अमेरिकी कदममा हस्तक्षेप गरे कडा कारबाही गर्ने चेतावनी दिएका हुन् ।
ट्रम्पले इरानमाथि अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी जारी रहेको र यसले तेहरानमाथि थप आर्थिक दबाब सिर्जना गरिरहेको दाबी गरेका छन् । उनले इरानीहरू ‘राम्रा पोकर खेलाडी’ भए पनि अहिले कठिन अवस्थामा रहेको टिप्पणी गरे । आगामी नोभेम्बरमा हुने अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनले आफ्ना निर्णयलाई प्रभावित नगरेको उनको भनाइ छ ।
अमेरिकी हतियार भण्डारबारे पनि ट्रम्पले अहिलेसम्म पश्चिम एसियामा प्रयोग गरिएका हतियारको मात्रा निकै कम भएको बताएका छन् । उनका अनुसार अमेरिकासँग मध्यमस्तरका हतियारको ठूलो भण्डार रहे पनि पूर्वराष्ट्रपति जो बाइडेनको कार्यकालमा अत्याधुनिक हतियार तथा हवाई रक्षा प्रणालीको ठूलो हिस्सा युक्रेनलाई उपलब्ध गराइएको थियो ।
यसैबीच, इरान र ओमानले होर्मुज जलडमरूमध्यबाट व्यावसायिक जहाजको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्ने संयन्त्र निर्माणका लागि वार्ता जारी राखेका छन् । प्राविधिक छलफलपछि दुवै देशले जलमार्गका लागि संयुक्त ढुवानी मार्गको नक्सासमेत अन्तिम रूप दिएका छन् ।
इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बघाईले वार्ता जारी रहेको पुष्टि गर्दै विषय जटिल भएकाले सहमति हुन समय लागेको बताएका छन् । उनका अनुसार वार्तामा धेरै पक्षको संलग्नता र केही पक्षबाट भइरहेको ‘विध्वंसकारी प्रयास’का कारण प्रक्रिया लम्बिएको हो ।
बघाईले वार्ताको मुख्य उद्देश्य होर्मुज जलडमरूमध्यमा दुवै तटीय राष्ट्रको सार्वभौमसत्ता कायम राख्दै व्यावसायिक जहाजको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्ने संयन्त्र निर्माण गर्नु रहेको बताएका छन् ।
विश्वको प्रमुख तेल तथा ऊर्जा ढुवानी मार्गमध्ये एक होर्मुज जलडमरूमध्यमा तनाव बढ्दा विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति तथा तेलको मूल्यमा समेत प्रत्यक्ष असर पर्न सक्ने भएकाले अमेरिका, इरान र ओमानबीचको पछिल्लो गतिविधिलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले चासोका साथ हेरिरहेको छ । एएनआई
